İŞLERWORKS

İZMİT FETHİYE CADDESİ YENİDEN DÜZENLEME YARIŞMASI

İzmit | 2020 | Kamusal


EKİP: MERT USLU, NİLAY ÖZCAN USLU - YARDIMCILAR: İMGE YURTSEVEN KOÇ, GÜLCAN GÜRSOY - DANIŞMANLAR: ANIL BİNAY, DEREN UYSAL, SELEN ÖZDOĞAN, SELİN NAZER - Kentsel hafıza, tarihsel süreç içerisinde katmanlaşarak birikir ve “yer”e ait kimliğin oluşumuna zemin hazırlar. Kimlik ise, gündelik hayat içerisinde görünürlük kazanır ve katmandan katmana evrilerek gelişir. İzmit’in tarihsel süreçteki kimliği de coğrafi konumu gereği ticaretle ilişkili olarak gelişmiş olmakla birlikte kentin, özellikle Cumhuriyet Dönemi’nde popülerleşen ticari bir referans noktası olma potansiyelini günümüze kadar arttırarak devam ettirdiği görülür. Ticaret kenti söylemine ek olarak, 19. yüzyılın son çeyreğinden bugüne, bir sanayi kenti olma halini de kimliğine eklemleyen İzmit’in, toplumsal bellekteki yeri çoğunlukla sanayi kavramı ile ilintilidir. Nitekim kentsel ve toplumsal belleklerdeki yeri son derece önemli olan ve yarışma alanı olarak belirlenen Fethiye Caddesi’nin temel işlevi de ticaret üzerine kuruludur. Gündelik hayatın nabzının attığı bir kentsel alan olan Fethiye Caddesi ticari işlevi bir kenara bırakıldığında kullanıcı odaklı bir kentsel yer olma potansiyelini ön plana çıkaramamaktadır. Bu doğrultuda yeniden düzenleme fikriyle ele alınan caddenin mevcut temel özellikleri üzerine odaklanılmalı ve bu yönde tasarım kararları geliştirilmelidir. Dolayısıyla hareketin ve akışın yoğun bir biçimde sürdürüldüğü alanda, bu sürekliliğin kesilmediği ancak hızla gelip geçilen bir yer olarak değil de o akış içerisinde durup nefes alınan kentsel kamusal odakları da barındıran bir alan olarak yeniden kente eklemlenmesi Fethiye Caddesi’nin kentsel ve toplumsal belleklerdeki yerini pekiştirecektir. Bu noktadan hareketle özellikle Bizans’tan Osmanlı’ya kadar ticaret yönüyle gelişen kentin, Cumhuriyet sonrası üretimin de merkezi haline gelerek sanayi kentine dönüşmesi ve bir ticaret kuşağı olarak bölgeler arası bağlantı noktası olması, tasarım kurgusunun “dönüşüm” ve “kuşak” kavramları çevresinde şekillenmesini sağlar. Tasarım alanının gündelik akış ve hız sebebiyle gelip geçme yeri olma halinden gelip geçerken durup bakma, karşılaşma, etkileşime girme alanına dönüşüm prensibi tasarımın bel kemiğidir. Bu öngörüyle, tasarım alanı farklı kullanım senaryoları içeren ve kentin farklı kamusal alanlarıyla bağlantı kurabilen bir “kent kuşağı” olma potansiyeli yüklenir. Kent kuşağı; gece ve gündüz kullanımlarında farklı işlevlere (sergi, kermes, gastronomi etkinlikleri gibi) ev sahipliği yapan ve işlevler arası dönüşüme izin veren kamusal bir sahnedir. Kentsel alandaki kullanıma yönelik dönüşüm, alandaki tasarım ürünlerinde de (ticari birimlerdeki saçakların oturma birimlerine, farklı oturma elemanlarının sergi bankolarına dönüşümü gibi) kendini okutur. Kentsel sahnedeki her dönüşümde kullanıcılar rol alır, sahneyi düzenler, şekillendirir ve içselleştirir. Tasarım alanı, ticari birimlerin önünde kullanıcı akışının yavaşlamasına izin veren, kimi yerde durup dinlenme/bekleme alanına kimi yerde ise yeşil dokuya dönüşen ve alanın her iki yanında beliren ara akslar ve bu akslar arasında daha hızlı bir yaya akışını sağlayan ana aks üzerinden şekillenir. Ticari birimlerin girişleri ara akslar üzerinden gerçekleşir ve söz konusu birimlerin girişleri engelli erişimine izin verecek rampalarla desteklenir. Sanayi devriminin simgesi haline gelen tren rayları kentsel bir öge olarak ana aks sınırına eklemlenir ve kuzey güney aksı boyunca uzanır. Ray üzerinde hareketli oturma birimleri yer alır. Kullanıcıların dilediği yere konumlandırabilecekleri ray üzerindeki oturma elemanları, esnek bir kamusal kullanım yaratımına izin verir. Böylece ana aks üzerindeki yaya sürekliliğini ve araç trafiğini kesintiye uğratmayan ray kurgusu, kentin sanayi ve ticaret üzerinden şekillenen kentsel ve toplumsal belleklerinin temsili haline gelir. Ana aks üzerine zeminde konumlandırılan dijital ekranlar ile tüm ticari birimlerin girişlerine yönlendirme yapılırken aynı zamanda söz konusu ekranların kimi zaman bilgilendirme (ticari birim ismi gibi) ekranı, kimi zaman da aydınlatma elamanı olarak kullanılması öngörülür. Bunlara ek olarak, ray boyunca kuzey-güney aksında yer alan ayrı bir zemin aydınlatması önerilerek rayın gece kullanımındaki sürekliliği korunur. Zemindeki ticari birimler ve mevcut yapı cephelerinde okunan görsel karmaşanın yarattığı kimlik sorunsalı ve dil birliği eksikliği, tasarım kapsamında ele alınan diğer bir önemli unsurdur. Bu doğrultuda zemindeki ticari birimler önüne eklenen saçak cadde boyunca göz hizasındaki görsel bütünlüğü sağlayan bir tasarım ürünü olarak belirginleşir. Ticari birimler hizasında yaşanan karmaşayı engelleyerek görsel bütünlüğü ve dil birliğini koruyan saçak, klima ünitelerini gizleyen bir bitkilendirme elemanına, yağmur ve güneş gibi iklimsel faktörlerden koruyan bir örtücüye ve kimi yerde hareketlenerek bir oturma elemanına dönüşmektedir. Yarışma alanı üzerinde belirlenen odak noktalarından biri olan İstiklal Caddesi 4 yolun kesişim noktası olması itibariyle en yoğun akışın ve karşılaşmaların yaşanacağı bir bölge olacaktır. Bu sebeple bu noktada yaşanacak yaya sirkülasyonunu kesintiye uğratmamak amacıyla yaya aksını engelleyecek müdahalelerden kaçınılmıştır. İkinci bir odak noktası olarak belirlenen Osmanlı Hamamı önündeki alanda ise, hamamın karşısında yer alan mevcut merdivenler amfi düzeninde yeniden tasarlanmış ve yine mevcutta yer alan ağaçlar yeşil dokuyla bütünleştirilerek bu bölgenin oturma, dinlenme, toplanma, dans vb. gibi etkinliklere hizmet edebilecek bir referans noktasına dönüşmesi sağlanmıştır. Bir odak noktası olarak kendini okutan üçüncü bölge ise kuşkusuz alanın güney ucundaki giriş bölümüdür. Bu noktada alanın güneye doğru kayan yaya akışı zemin düzleminde sürdürülerek, tasarım felsefesinin kentsel dokuya sıçrayarak yayılması öngörülmüştür. Sonuç olarak, Fethiye Caddesi yeniden düzenlenen ve kurgulanan bu öngörü çerçevesinde kentsel alandaki varlığını potansiyelli bir kamusal alan olma haliyle yeniden pekiştirecek ve kentsel, mekansal ve toplumsal belleklerdeki yazımına yeni söylemler ve yaşantılar ekleyecektir.

Devamını Oku